Grajewo StronyPodlasia.pl

Od wiosny 2026 r. w każdej gminie województwa podlaskiego powstanie stanowisko obowiązkowego ekodoradcy. Będzie to pierwsza w Polsce tak sformalizowana sieć lokalnych specjalistów, którzy pomogą rolnikom wypełniać wnioski o dopłaty, wdrażać normy GAEC i przystosować gospodarstwa do nowych wymogów środowiskowych, w tym do eko-schematów 2026.

Co to jest ekodoradca i dlaczego jest potrzebny?

Ekodoradca to wykwalifikowany specjalista ds. rolnictwa zrównoważonego, zatrudniany bezpośrednio w urzędzie gminy lub w powiatowym zespole doradztwa rolniczego (PZDR). Jego kluczowe zadania obejmują:

• Pomoc w składaniu wniosków o płatności bezpośrednie, eko-schematy i działania rolnośrodowiskowo-klimatyczne w aplikacji eWniosekPlus.

• Szczegółowe objaśnianie norm GAEC (Dobre Warunki Uprawy i Ochrony Gruntów), szczególnie nowo zaostrzonych wymogów GAEC 1 (ochrona torfowisk) i GAEC 2 (zadrzewienia śródpolne).

• Diagnozę gospodarstwa i dobór optymalnych praktyk proekologicznych (np. uprawa roślin bobowatych, międzyplony, strefy buforowe) pod kątem maksymalizacji dopłat przy minimalnych kosztach.

• Przeprowadzanie-minimalnych wizyt terenowych – w gminach do 10 tys. mieszkańców ekodoradca musi odwiedzić przynajmniej 12 gospodarstw rocznie, w większych – nawet 58.

Doradztwo jest dla rolników całkowicie bezpłatne. Koszty zatrudnienia i szkolenia ekodoradców pokrywane są w 60–80% z funduszy pomoctechnicznej unijnej, a pozostałą część dofinansowuje budżet gminy lub marszałkowski.

Eko-schematy 2026 – kluczowe terminy i stawki dla Podlasia

Najważniejszy nabór wniosków w 2026 r. odbędzie się w klasycznym terminie: od 15 marca do 15 maja. To wtedy składany jest jednolity wniosek o dopłaty, w którym sklada się jednocześnie deklarację udziału w eko-schematach.

Stawki eko-schematów 2026 (projekt rozporządzenia MRiRW):

Dla podlaskich rolników, których gospodarstwa są często średniej wielkości (10–50 ha) i mają duży udział trwałych użytków zielonych, najkorzystniejsze okazuje się łączenie użytków zielonych ekologicznych z dobrostanem zwierząt – co daje nawet 15–20 tys. zł rocznie zysku netto w gospodarstwie 50-ha.

Sukcesy w powiecie monieckim i sokólskim

Województwo podlaskie jest liderem w Polsce pod względem powierzchni gospodarstw ekologicznych – ma ich najwięcej w kraju, a rolnictwo ekologiczne rośnie tutaj najszybciej.

• Powiat moniecki: W gminie Goniądz od 2024 r. działa pilotażowy model „ekodoradcy w gminie”. Dzięki niemu w 2025 r. liczba gospodarstw wdrażających eko-schematy wzrosła o 42%, a średnia dopłata na hektar zwiększyła się o 280 zł.

• Powiat sokólski: W gminie Nowy Dwór miejscowy doradca sprzedał pomyślnie certyfikację integrowanej produkcji warzyw (ip) dla 17 małych gospodarstw, co pozwoliło im uzyskać dodatkową dopłatę 950 zł/ha. To pierwszy przypadek w regionie, gdy cała gmina masowo wdrożyła eko-schematy typu „dobrostan owiec” – 180 dni wypasu rocznie, co generuje średnio 280 zł/DJP. Rolnicy z gminy Trepcza (powiat sokólski) zauważają, że ekodoradca pomógł im uniknąć błędów przy deklaracji stref buforowych wzdłuż rzeki Narew, co wcześniej było najczęstszą przyczyną kar [źródło lokalne, projekt INFOCAP].

Dziś w województwie podlaskim działa już ponad 270 ekodoradców we wszystkich gminach – to efekt rozszerzenia projektu „Małopolska w zdrowej atmosferze” na całą Polskę w ramach II etapu (2026–2028).

Dla kogo jest to pomocne?

1. Rolnicy indywidualni (zwłaszcza ci, którzy w 2025 r. nie wypełniali wniosków samodzielnie i musieli płacić pośrednikom).

2. Doradcy rolni z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Braniewie (oddział dla Podlasia), którzy otrzymują dodatkowe szkolenia z nowych norm GAEC 2026.

3. Urzędnicy ARiMR – ekodoradcy działają jako „pierwsza linia” obsługi, odciążając biura powiatowe od pytań podstawowych i zmniejszając liczbę błędnych wniosków (w 2025 r. w Podlaskim aż 35% wniosków zawierało błędy w deklaracji GAEC).

Jak zacząć?

Każdy rolnik może umówić się na bezpłatną konsultację w swoim urzędzie gminy lub w Powiatowym Zespole Doradztwa Rolniczego (PZDR) – w woj. podlaskim działają PZDR w Hajnówce, Białymstoku, Suwałkach, Łomży i Sokółce. Zapisy na szkolenia (np. o ubezpieczeniu upraw w 2026 r.) przyjmowane są na tel. 600 701 847 (PZDR Hajnówka).

Ekodoradcy to nie kolejna biurokracja, ale realne wsparcie – w czasach gdy normy środowiskowe stają się coraz bardziej złożone, mają oni pomóc podlaskim rolnikom nie tylko uniknąć kar, ale przede wszystkim zyskać dodatkowe dziesiątki tysięcy złotych rocznie, wdrażając praktyki, które realnie walczą ze zmianami klimatycznymi: retencją wody, wiązaniem węgla w glebie i ochroną bioróżnorodności.

Źródła

Kobietawsadzie.pl – Harmonogram naborów ARiMR 2026
RolniczyPoradnik.pl – Eko-schematy 2026, zasady i stawki
WRP.pl – Ważne zmiany w dopłatach 2026, GAEC 1 i 2
Tygodnik-Rolniczy.pl – Dopлаты bezpośrednie 2026, wsparcie torfowisk
Agrosimex.pl – Jak zdobyć dopłaty na eko-schematy
Agropolska.pl – Rolnictwo ekologiczne w Polsce rośnie w siłę
Powietrze.malopolska.pl – Analiza spotgosp Life IP Małopolska (lista 270 ekodoradców)
Gmina-Hajnowka.pl – Bezpłatne szkolenie PODlaskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Politechnika Białostocka – Potrzeby rozwoju zielonych kompetencji w Podlaskim
Agro-Siec.pl – Dotacja z ARiMR na inwestycje proekologiczne