Grajewo StronyPodlasia.pl

Od kwietnia 2026 roku ZUS zaostrza kontrole zwolnień lekarskich (L4). Resort Finansów i Zakład Ubezpieczeń Społecznych chcą ograniczyć nadużycia związane z przedłużaniem zwolnień oraz wykorzystywaniem ich poza realnymi potrzebami zdrowotnymi. W tym celu weryfikacja L4 rozpocznie się automatycznie po 30 dniach niezdolności do pracy, a od 60. dnia centralny system ZUS łączy się z raportami e‑recept i danymi lekarskimi z systemu NFZ w celu sprawdzenia spójności informacji medycznych.

Nowe przepisy przewidują, że zespoły lekarzy pracujących dla ZUS mogą weryfikować zwolnienia w dowolnym momencie ich trwania. Lekarz przewiduje diagnozę i przewidywany czas trwania choroby, a ZUS monitoruje, czy identyfikowalne czynniki ryzyka są zgodne z tą diagnozą. W przypadku wątpliwości, że choroba nie jest tak poważna, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego, organ ubezpieczeniowy może:

• złożyć pisemne wątpliwości do lekarza wystawiającego L4,

• zażądać analiz biochemicznych lub dokumentacji medycznej,

• wywołać ubezpieczonego na badania kontrolne,

• skierować go do lekarza rewalidacyjnego,

• zażądać dostępu do e‑recepty w celu potwierdzenia ciągłości terapii.

W przypadku wykrycia nieprawidłowości zwolnienie L4 może zostać zakończone lub skorygowane, a pracownik otrzymać korektę wymagającą. Jednak zaostrzone zasady mają charakter selektywny, nie automatyczny, więc ZUS nie może zakończyć zwolnienia samodzielnie, lecz zgłasza wątpliwości do lekarza, który wówczas podejmuje decyzję w sprawie dalszego leczenia i trwania niezdolności do pracy.

Nowe zasady: bardziej precyzyjne i „mobilne” kontrole

Eksperci zwracają uwagę, że nowe przepisy wprowadzają bardziej formalizowaną, ale zarazem „mobilną” formę kontroli. ZUS może przeprowadzać nagłe wizyty kontrolne i żądać dokumentacji lekarskiej od szpitali, przychodni oraz lekarzy prowadzących opiekę doraźną. W praktyce oznacza to, że samo wyjście z domu lub podjęcie lekkiej aktywności podczas L4 nie jest już automatycznie potraktowane jako „złe wykorzystanie” zwolnienia – niezbędne jest wykazanie, że dana czynność miała rzeczywisty negatywny wpływ na proces leczenia lub wydłużyła okres niezdolności do pracy.

Zgodnie z nowelizacją ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS musi przedstawić konkretne uzasadnienie, dlaczego zadane działanie uznaje się za niezgodne z celem zwolnienia lekarskiego. Wcześniej zasady kontroli były bardziej ogólne i dawały organowi większe pole do swobodnej interpretacji; od 13 kwietnia 2026 r. procedury są bardziej doprecyzowane, a definicje pracy i innych form aktywności podczas L4 ujednolicone.

Wyższe odszkodowania za mobbing i zmiany w emeryturach

W 2026 roku wprowadzone zostają także wyższe odszkodowania za mobbing w pracy, obejmujące szerszy zakres sytuacji dyskryminacyjnych i nękania na miejscu zatrudnienia. W ramach zmian pracodawcy otrzymują m.in. obowiązek prowadzenia wewnętrznych procedur postępowania, a pracownicy – możliwość szybszego odwoływania się do sądu pracy oraz uzyskiwania wsparcia prawnego już na etapie zgłoszenia incydentu.

Zmiany obejmują także modyfikacje w systemie emerytur, w tym emerytur stażowych. Od 2026 r. wzory obliczania emerytur dostosowano do wydłużonego progu 40 lat stażu oraz 60. roku życia, co wpływa na wysokość świadczeń dla części grup zawodowych, szczególnie w sektorach, gdzie pracownicy wcześniej mogli korzystać z wcześniejszych form ulg wiekowych. Rezultatem zmian jest m.in. dłuższy czas wejścia na emeryturę w niektórych przypadkach oraz wyższe świadczenia dla osób z długim stażem pracy.

Zyski pracownika z chorobą zawodową

Pracownicy uznaniowi za chorobę zawodową otrzymują od 2026 roku rozszerzone prawa ubezpieczeniowe. W ramach zmian w ustawie o ubezpieczeniu chorobowym zwiększa się ochrona osób z urazami zawodowymi, wprowadza się bardziej rozbudowane zasady rekompensaty za utracony zarobek oraz rozszerza zakres rehabilitacji i rewalidacji medycznej.

ZUS i fundusze ubezpieczeń łączności oraz służby zdrowia tworzą programy rewalidacyjne skierowane bezpośrednio do osób z chorobami zawodowymi, obejmujące m.in. fizjoterapię, leczenie ambulatoryjne i wsparcie psychologiczne. Dodatkowo wdrożone są programy szkoleniowe dla lekarzy oraz pracodawców, które mają na celu lepsze rozpoznawanie chorób zawodowych i wczesne podejmowanie działań profilaktycznych, aby ograniczyć ryzyko przewlekłych zaburzeń zdrowia w pracy.

Źródła:

• ZUS – informacje o nowych zasadach zwolnień lekarskich i kontroli L4, 2026 r.

• Gazeta Prawna – zmiany w kontroli L4 od 13 kwietnia 2026 r.

• Rzeczpospolita – rewolucja w L4, zmiany w zwolnieniach chorobowych.

• Interwencje i artykuły specjalistyczne o nowych zasadach L4 (Medonet, enguide.pl, recepta‑l4.pl).