System kaucyjny „na całość” – Łomża jako lokalny obraz ogólnopolskiego problemu
Akcja Nowej Nadziei w Łomży nie jest tylko lokalnym szumem, tylko małym lustrem całej Polski. W głosie Marka Niewiadomskiego i Marcina Mieczkowskiego miesza się frustracja mieszkańców, koszty wprowadzane przez państwo i frustracje władz samorządowych, które – jak mówi radny – po kilkunastu latach inwestycji w nowoczesny recykling nagle otrzymują „z abstraktu”, że 4 mln zł rocznie z surowców wtórnych znika z budżetu i musi być zastąpione podwyżką opłat za wywóz śmieci.
W Łomży widać to bardzo wyraźnie:
-
mieszkańcy skarżą się, że „zrobiono z nich śmieciarzy” – zbierają butelki po napojach w domu, ciskają je do butelkomatów, a wszędzie słychać o awariach sprzętu, kolejkach i niepraktycznych zmianach w życiu codziennym;
-
samorząd wskazuje na realny deficyt finansowy Zakładu Gospodarowania Odpadami (ZGO) i konieczność podwyżek opłat za wywóz – tłumacząc, że „system kaucyjny” nie przekłada się na ogrzanie budżetów, a raczej ich wyziębienie.
Jak to wygląda w całej Polsce?
Na całej Polsce system kaucyjny działa od 1 października 2025 r., a 2026 r. to pierwszy pełny rok jego obowiązywania w kraju.
-
Opakowania: butelki plastikowe PET do 3 l, puszki metalowe do 1 l, szklane butelki wielokrotnego użytku – wszystkie objęte kaucją (od 0,50 zł za PET i puszki, 1 zł za szklane butelki).
-
Skutki w praktyce – od października 2025 r. zwrócono już prawie 28 mln opakowań, a ministerstwo klimatu publicznie chwali się wzrostem świadomości ekologicznej i stabilności działania systemu.
Jednocześnie w wielu regionach – nie tylko na Podlasiu, ale też w centralnej Polsce – pojawiają się podobne protesty jak w Łomży: zarzuty o „fanaberię Brukseli”, „robienie z Polaków śmieciarzy”, o wyższych cenach produktów i konieczności przewożenia worków butelek po całym mieście.
Argumenty „ekonomiczne” z Łomży (np. 200 zł straty pary dorosłych w trzech miesiącach, 40 mld zł kosztów w dekadzie) powtarzają się w innych miastach, dodając polski kontekst narodowy.
Kaucja nie jest „darmowa” – jej koszty są „zakodowane” w ceny produktów, a w zamian rząd mówi o „zmianie nawyków”, ale nie o konkretnych ułatwieniach dla seniorów, rodzin czy małych sklepów.
A jak jest na Podlasiu?
Analogicznie jak w Łomży, także w Białymstoku i innych miastach podlaskich system kaucyjny uruchomiono w 2025 r. z licznymi kampaniami informacyjnymi, plakatami i poradnikami, jak zwracać butelki i co jest „kaucyjne”, a co nie.
W praktyce jednak:
-
mieszkańcy mniejszych miejscowości (np. nadmorskich gmin, podlaskich miast „typu II”) skarżą się na brak lub niedostateczną liczbę butelkomatów, długie dojazdy do jedynego urządzenia w okolicy, a także brak miejsca w małych mieszkaniach na worki z wrzucanymi butelkami.
-
gminy zauważają, że dochody z sprzedaży surowców wtórnych gwałtownie spadły, a nie zawsze mają środki na inwestycje w nowy recykling, aby zrekompensować ten deficyt.
Na Podlasiu, gdzie dominują rolnictwo, małomiasteczkowość i słabsza infrastruktura komunikacyjna, system kaucyjny niesie szczególnie wyraźne obciążenie ekonomiczne i technologiczne – a protesty, takie jak w Łomży, są tu nie tylko politycznym szumem, ale też „naturalnym” wyrazem frustracji mieszkańców, którzy czują się zaskoczeni nowymi obowiązkami.
Konfederacja jako „jedyny przeciw” – czy to wystarczy?
Konfederacja i jej ramię lokalne – Nowa Nadzieja – celnie punktują niedociągnięcia techniczne, ekonomiczne i społeczne systemu. Wszystko to, co słychać w Łomży, jest w istocie prawdziwe:
-
zawodne butelkomaty,
-
wyższe ceny produktów,
-
deficyt firm gospodarowania odpadami,
-
spadek korzyści z recyklingu
– to konkret, a nie tylko „ideologia”.
Jednak, jak podkreśla się w mediach lokalnych, działacze często nagłaśniają problem i zabierają głos przeciw, ale nie zapewniają konkretnego, alternatywnego modelu.
Czy wyprowadzić system w kierunku usprawnienia (mniej administracji, łatwiejsze zwracanie, szersze włączanie samorządów), czy odpuścić sam pomysł kaucji – pytania wciąż przewyższają odpowiedzi.
źródła:
-
4lomza.pl – „Konfederacja protestuje przeciwko systemowi kaucyjnemu” – artykuł o akcji protestacyjnej Nowej Nadziei w Łomży, wystąpieniach Marcin Mieczkowskiego, Jacka Kamińskiego i Marka Niewiadomskiego oraz krytyce systemu ze strony Konfederacji.
https://4lomza.pl/index.php?wiad=72262 -
Business Insider – „System kaucyjny w Polsce działa w pełni. Nowe zasady od 2026 roku” – opis pełnego wdrożenia systemu kaucyjnego od początku 2026 r. oraz jego mechanizmów i konsekwencji dla gospodarki.
https://businessinsider.com.pl/gospodarka/system-kaucyjny-w-polsce-dziala-w-pelni-nowe-zasady-od-2026-roku/gzp6r9p -
Enerad.pl – „System kaucyjny w Polsce: kluczowe zmiany od 2026 roku i podsumowanie wdrożenia” – praca zastępująca analizę MBK, opisująca pełny start systemu od 1 października 2025 r. i perspektywy 2026 r.
https://enerad.pl/system-kaucyjny-w-polsce-kluczowe-zmiany-od-2026-roku-i-podsumowanie-wdrozenia/ -
Polityka – „System kaucyjny w Polsce: najważniejsze zmiany od 2026 roku i podsumowanie wdrożenia” – rozbudowany artykuło‑analityczny, podkreślający pełną fazę działania kaucji, nowe przepisy i ich wpływ na rynek.
https://polityka.co.pl/system-kaucyjny-w-polsce-najwazniejsze-zmiany-od-2026-roku-i-podsumowanie-wdrozenia-36390721.html -
YouTube – „Konfederacja Nowa Nadzieja protestuje przeciw systemowi kaucyjnemu w Łomży” (Narew.tv) – telewizyjny materiał z akcji w Łomży, w tym transkrypcja i komentarz organizatorów.
https://www.youtube.com/watch?v=mk7pgGZC6Sg -
YouTube – „Nowa Nadzieja pod biurami poselskimi w Łomży: Zrobiono z Polaków śmieciarzy” – nagranie z marszu protestu, zajęcia biur poselskich i wypowiedzi działaczy Konfederacji.
https://www.youtube.com/watch?v=dLBeeReUPQs -
Facebook – 4lomza (o akcji Konfederacji) – oficjalne posty z relacją z protestu w Łomży, w tym zdjęcia i krótkie komentarze uczestników.
https://www.facebook.com/4lomza/posts/
