Grajewo StronyPodlasia.pl

Co to jest Mercosur?

Mercosur (w języku hiszpańskim Mercado Común del Sur, po portugalsku Mercado Comum do Sul) to południowoamerykański blok handlowy, powołany w 1991 roku traktatem z Asunción. Jego głównym celem jest wzmacnianie współpracy gospodarczej między krajami‑członkami poprzez wolny handel i unię celną, czyli wspólne cło wobec państw spoza sojuszu. Mercosur jest jednym z większych obszarów integracji handlowej w Ameryce Łacińskiej, a jego obecny rynek obejmuje setki milionów konsumentów.

Po stronie formalnej Mercosur to organizacja o celach integracyjnych, przypominająca w pewnym sensie styl działania Unii Europejskiej, ale zdecydowanie mniej skomplikowana w prawnej i instytucjonalnej budowie.

Członkowie Mercosuru i państwa stowarzyszone

Pełno‑prawnymi członkami Mercosuru są cztery państwa Ameryki Południowej: Argentyna, Brazylia, Paragwaj i Urugwaj, które są jego państwami założycielami. Później do sojuszu dołączyła Wenezuela, jednak jej status jako pełnoprawnego członka został zawieszony z powodu problemów politycznych, a dziś nie bierze udziału pełnoprawnie w instytucjach Mercosuru.

Oprócz pełnoprawnych członków Mercosur liczy także państwa stowarzyszone – korzystają one z części zasad strefy wolnego handlu, ale nie wchodzą w skład unii celnej. Do nich zaliczane są m.in. Boliwia, Chile, Kolumbia, Ekwador, Gujana i Peru, a także Surinam. Ponadto Meksyk i Nowa Zelandia mają status obserwatorów i biorą udział w spotkaniach, ale bez praw głosu decyzyjnego.

Mercosur i handel z Unią Europejską

W ostatnich latach największą wypowiedzią na arenie globalnej jest umowa handlowa między Unią Europejską a Mercosurem, która jest obecnie jednym z największych projektów wolnego handlu na świecie. Po podpisaniu porozumienia w 2026 r. ma powstać gigantyczna strefa wolnego handlu łącząca rynki UE i państw Mercosuru, obejmująca razem ponad 700 milionów konsumentów.

Obecnie UE jest drugim co do wielkości partnerem handlowym Mercosuru. Z Europy eksportowane są głównie maszyny i urządzenia, produkty chemiczne, farmaceutyki i sprzęt transportowy, natomiast z krajów Mercosuru do UE trafiają przede wszystkim produkty rolne, surowce mineralne i masa papiernicza. W ramach nowej umowy przewidziano stopniowe zniesienie lub obniżenie ceł na ponad 90 proc. obrotów dwustronnych, co ma przyspieszyć handel i inwestycje między obiema stronami.

Dlaczego Mercosur budzi kontrowersje w Europie?

Mimo obietnic zysków gospodarczych, porozumienie UE–Mercosur wzbudza w Europie żywe spory, zwłaszcza w krajach rolniczych, takich jak Polska. Krytycy zwracają uwagę, że ulga cłowa dla mięsa, owoców i innych produktów rolnych z krajów Mercosuru może odbić się na lokalnych rolnikach i hodowcach – obawiają się tanich importów, konkurencji cenowej i obniżek lokalnych cen.

W Polsce m.in. dawny minister rolnictwa i grupy rolnicze wzywają do blokowania obecnego kształtu umowy albo wprowadzenia mocnych zabezpieczeń dla sektora rolnego, takich jak dodatkowe zasady ochrony produkcji UE oraz ścisłe zasady dotyczące zrównoważonych obowiązków środowiskowych i socjalnych dla partnerów z Mercosuru. W wielu krajach unijnych debata koncentruje się na pytaniu: czy większe strefy wolnego handlu przyniosą głównie korzyści przemysłowi i konsumenckim cenom, czy też zagrożą lokalnym sektorom rolnym?

Co to oznacza w perspektywie polskiej

Dla Polski Mercosur to nie tylko południowoamerykańska organizacja, ale także wizja potencjalnego partnera handlowego oraz rywala w kilku sektorach kluczowych – m.in. rolnictwie, mięsie, maszynach i chemii. Z jednej strony umowa może otworzyć drzwi dla polskich eksporterów w dziedzinach wysokospecjalistycznych (np. maszyny, chemia, technologie), a z drugiej – zwiększyć presję na sektor rolniczy.

W związku z tym Polska musiałaby ściśle monitorować warunki transakcji, zapewnić polskim producentom realne mechanizmy zabezpieczenia rynku i włączyć się w debatę europejską na temat zasad równości i ochrony zrównoważonego rozwoju w handlu z Mercosurem. Mercosur wciąż rozwija się jako kluczowy element geopolitycznej i gospodarczej mapy Ameryki Łacińskiej, a jego relacje z Europą będą miały znaczenie dla przyszłych modeli handlu i polityki.

Źródła:

• Wikipedia – „Mercosur”: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mercosur

• RadioZET – „Mercosur – co to jest? Umowa, kraje, głosowanie”: https://wiadomosci.radiozet.pl/swiat/mercosur-co-to-jest-umowa-kraje-glosowanie

• Komisja Europejska – „MERCOSUR” : https://trade.ec.europa.eu/access-to-markets/pl/glossary/mercosur

• ENCYKLOPEDYK REVITE – „Mercosur; Wspólny Rynek Południa”: https://encyklopedia.revite.pl/articles/view/302

• Portal rolniczy AgroPolska – „Mercosur – co to jest i dlaczego rolnicy protestują?”: https://www.agropolska.pl/aktualnosci/polska/mercosur-co-to/