Grajewo StronyPodlasia.pl

Na polskich uczelniach część osób zatrudnionych na stanowiskach asystenckich — w tym osoby z doktoratem — zarabia zaledwie 19 zł powyżej miesięcznej płacy minimalnej. To nie jest literówka — to oficjalna, minimalna stawka przewidziana w przepisach dla asystentów i wykładowców od 2026 r.

Ile minimalnie może zarabiać asystent na uczelni

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli akademickich w uczelniach publicznych wzrosło o 3 proc. Nowe stawki to:

• profesor – 9 950,50 zł (wzrost z 9 650 zł),

• profesor uczelni – 8 009,50 zł,

• adiunkt – 7 044,50 zł,

• asystent / wykładowca – 4 825 zł brutto.

Minimalna pensja zasadnicza asystenta wynosi więc 4 825 zł brutto, podczas gdy płaca minimalna w 2026 r. to 4 806 zł brutto. Różnica to dokładnie 19 zł.

Dlaczego tak nisko?

Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wynagrodzenie asystenta nie może być niższe niż 50 proc. wynagrodzenia profesora. Przy obecnej stawce profesorskiej minimalne wynagrodzenie asystenta wynosi właśnie 4 825 zł.

Przy tak niskim procencie profesorów, minimalną pensję asystenta maksymalnie obniża się. W efekcie, początkujący pracownik naukowy, nawet z doktoratem, może zarabiać niewiele więcej niż pracownik bez wyższego wykształcenia wykonujący proste czynności.

Co z doktorami i adiunktami?

Dla porównania:

• adiunkt (zazwyczaj z doktoratem) — minimalne wynagrodzenie 7 044,50 zł brutto,

• doktorant — stypendium minimalne przed oceną śródokresową wzrosło z 3 466 zł do 3 570 zł, a po ocenie do 4 080 zł.

Co więcej, wg badań wynagrodzeń, mediana wynagrodzenia asystenta naukowego wynosi 6 750 zł brutto, a najgorzej wynagradzani asystenci (najniższe 25 proc.) zarabiają poniżej 5 330 zł brutto. To oznacza, że choć ustawowe minimum jest bardzo niskie, w praktyce wiele uczelni płaci powyżej tej kwoty.

Skutki dla nauki i młodych naukowców

Niskie wynagrodzenia asystentów mają poważne konsekwencje:

• młodzi naukowcy — często z dziesięcioletnim doświadczeniem w nauce (studia + doktorat) — zarabiają niewiele więcej niż pracownik na minimalnej płacy,

• kariera naukowa staje się nieatrakcyjna finansowo, zwłaszcza w porównaniu do sektora prywatnego,

• wiele osób z doktoratami i specjalistami w dziedzinie nauki i techniki nie decyduje się na pracę w nauce,

• w przypadku prestiżowych instytutów, jak Instytut Fizyki PAN, można znaleźć oferty pracy za pensję minimalną, co budzi oburzenie w środowisku.

Eksperci podkreślają, że sama pasja do nauki nie wystarczy, by utrzymać młodych naukowców w Polsce — niskie płace zniechęcają do kariery naukowej.

Co mówią dane statystyczne

Dane z portali wynagrodzeniowych wskazują, że:

• średnie wynagrodzenie asystenta uczelni wyższej w Polsce wynosi około 5 571 zł brutto (według najnowszych danych z 2025 r.),

• mediana wynagrodzenia asystenta naukowego to 6 750 zł brutto,

• najgorzej zarabiający 25 proc. asystentów naukowych zarabia poniżej 5 330 zł brutto.

To oznacza, że choć minimalne stawki są bardzo niskie, nadal wiele uczelni oferuje wyższe płace, ale różnice między uczelniami są duże.

Czy to się zmieni w najbliższym czasie?

Na razie nie ma zapowiedzi o innych zmianach w minimalnych stawkach nauczycieli akademickich poza podwyżką o 3 proc. od 2026 r. W środowiskach naukowych narasta jednak krytyka niskich płac, a w mediach pojawiają się głośne przypadki, jak rekrutacja do prestiżowych instytutów za pensję minimalną, co zmusza do dyskusji o przyszłości kariery naukowej w Polsce.

Źródła:

• Solidarność UZ – „Podwyżki na uczelniach. Nowa stawka minimalna dla profesora od 2026 r.”: https://solidarnosc.uz.zgora.pl/aktualnosci/podwyzki-na-uczelniach-nowa-stawka-minimalna-dla-profesora-od-2026-r-57.html

• Gazeta Prawna – „Od reformy Gowina do 2026 r. Jak zmieniały się wynagrodzenia nauczycieli akademickich”: https://edgp.gazetaprawna.pl/kraj/edukacja/artykuly/11252374,zarobkinaukowcow2026podwyzkiprofesorasystent.html

• Money.pl – „Sama pasja to za mało. Niskie płace zniechęcają do kariery naukowej”: https://www.money.pl/gospodarka/sama-pasja-to-za-malo-niskie-place-zniechecaja-do-kariery-naukowej-opinia-7134105054755456a.html

• Money.pl – „Prestiżowy polski instytut szuka asystenta za pensję minimalną. W sieci oburzenie”: https://www.money.pl/gospodarka/prestizowy-polski-instytut-szuka-asystenta-za-pensje-minimalna-w-sieci-oburzenie-7247559962101984a.html

• Wynagrodzenia.pl – „Ile zarabia asystent naukowy”: https://wynagrodzenia.pl/moja-placa/ile-zarabia-asystent-naukowy

• Jooble – „Wynagrodzenie asystent uczelnia wyższa”: https://pl.jooble.org/salary/asystent-uczelnia-wy%C5%BCsza

• Zarobki.com.pl – „Ile zarabia asystent na uczelni?”: https://zarobki.com.pl/ile-zarabia-asystent-na-uczelni/