Nowa wojna celna Waszyngtonu: USA uderza nowymi taryfami w UE i Kanadę
Biuro Przedstawiciela Handlowego USA (USTR) ogłosiło plan nałożenia nowych ceł w wysokości od 10% do 12.5% na towary importowane z 60 kluczowych gospodarek świata.
Ruch ten bezpośrednio uderza w najważniejszych sojuszników Ameryki, w tym Unię Europejską i Kanadę, które zostaną objęte stawką 10%. Oficjalnym uzasadnieniem Białego Domu są uchybienia w egzekwowaniu zakazu importu towarów wytwarzanych przy użyciu pracy przymusowej. Eksperci wskazują jednak, że decyzja ta stanowi strategiczną próbę odbudowania „muru celnego” Donalda Trumpa po tym, jak jego wcześniejsze mechanizmy zostały zablokowane przez Sąd Najwyższy USA.
Architektura nowych ceł: Kto i ile zapłaci?
Ogłoszony przez administrację mechanizm dzieli globalnych partnerów handlowych na dwie kategorie:
-
- Stawka 10%: Obejmie gospodarki, które formalnie posiadają przepisy zakazujące importu produktów powiązanych z pracą przymusową, lecz zdaniem USA nie egzekwują ich w sposób dostateczny. W tej grupie, obok Unii Europejskiej i Kanady, znalazły się m.in. Wielka Brytania, Meksyk, Tajwan, Ekwador, Indonezja oraz Pakistan.
- Stawka 12,5%: Zostanie nałożona na pozostałe 45 badanych gospodarek, które nie wdrożyły odpowiednich zakazów prawnych na poziomie systemowym. Na tej liście figurują m.in. Chiny, Indie, Japonia, Korea Południowa oraz Brazylia.
Nowe regulacje bazują na Sekcji 301 Ustawy o Handlu z 1974 roku (Section 301 of the Trade Act of 1974). Przedstawiciel Handlowy USA Jamieson Greer argumentuje, że zaniechania zagranicznych rządów zmuszają amerykańskich pracowników do konkurowania na nierównych zasadach rynkowych. Według raportu USTR, objęte dochodzeniem kraje odpowiadały w 2024 roku za ponad 99% całego importu do Stanów Zjednoczonych.
Strategiczny unik przed Sądem Najwyższym
Obecne działania administracji rządowej stanowią bezpośrednią reakcję na dotkliwe porażki prawne z początku roku. W lutym Sąd Najwyższy USA orzekł, że prezydent Donald Trump przekroczył swoje uprawnienia, nakładając powszechne cła awaryjne na mocy ustawy IEEPA (International Emergency Economic Powers Act). W rezultacie federalne sądy uznały tamte taryfy za nielegalne, co otworzyło firmom drogę do ubiegania się o zwrot miliardów dolarów.
Aby ominąć ograniczenia sądowe, Biały Dom wdrożył tymczasowe cła na mocy Sekcji 122, które jednak wygasają 24 lipca i wymagają trudnej do uzyskania zgody Kongresu na przedłużenie. Wykorzystanie Sekcji 301 i podparcie jej kwestiami praw człowieka (walką z niewolniczą pracą) daje Trumpowi znacznie trwalszą i stabilniejszą podstawę prawną do prowadzenia agresywnej polityki protekcjonistycznej.
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
Sąd Najwyższy USA (Luty)
Uznaje cła IEEPA za nielegalne. Przymus zmian.
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
Tymczasowe cła Sekcji 122 (10%)
Wygasają 24 lipca. Brak poparcia Kongresu.
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
Nowy program taryfowy Sekcji 301
Zarzut: Praca przymusowa u 60 partnerów handlowych.
• UE, Kanada, UK, Meksyk: 10% cła
• Chiny, Indie, Japonia: 12,5% cła
└────────────────────────────────────────────────────────┘
Reakcja Brukseli i Ottawy: Między dialogiem a odwetem
Zapowiedź taryf wywołała ogromne wzburzenie w Kanadzie i Europie, zwłaszcza że Bruksela zaledwie kilka tygodni wcześniej wynegocjowała z Waszyngtonem porozumienie ograniczające dotychczasowe stawki celne. Władze w Ottawie podkreślają, że Kanada posiada niezwykle rygorystyczne przepisy dotyczące eliminacji pracy przymusowej z łańcuchów dostaw. Rzecznik kanadyjskiego ministerstwa handlu zadeklarował gotowość do współpracy w ramach umowy handlowej CUSMA, jednak lokalni urzędnicy nie kryją rozczarowania instrumentalnym traktowaniem kwestii praw człowieka przez Waszyngton.
Eksperci ostrzegają, że jeśli administracja Trumpa sfinalizuje ten projekt po zakończeniu okresu konsultacji publicznych, wywoła to globalną falę działań odwetowych. Już podczas poprzednich starć celnych zarówno Komisja Europejska, jak i rząd Kanady odpowiadały symetrycznymi cłami o wartości miliardów dolarów, uderzając celowo w amerykański sektor rolniczy oraz towary produkowane w stanach popierających Republikanów.
Skutki dla gospodarki i konsumentów
Analitycy finansowi m.in. z Tax Foundation ostrzegają, że koszty nowych ceł zostaną bezpośrednio przerzucone na amerykańskich importerów i ostatecznych konsumentów. Zgodnie z wcześniejszymi badaniami nad polityką handlową Trumpa, wprowadzenie powszechnych taryf skutkuje:
-
- Wzrostem krajowej inflacji w USA o około 0,7 punktu procentowego.
- Osłabieniem dynamiki długoterminowego PKB Stanów Zjednoczonych.
- Zaburzeniem globalnych łańcuchów dostaw i spadkiem wolumenu eksportu z Europy do Ameryki Północnej.
Choć USTR przewiduje pewne wyłączenia dla kluczowych towarów – takich jak wybrane tekstylia, banany, pomidory, kawa oraz niektóre metale – to powszechny charakter nowej matrycy taryfowej uderzy w niemal każdy segment rynku. Zaproponowane cła nie wejdą w życie natychmiast; przed ich ostatecznym podpisaniem przez prezydenta zaplanowano procedurę zgłaszania uwag publicznych oraz przegląd prawny.
Źródła:
- Reuters: US proposes tariffs of 10% or 12.5% on goods from 60 economies over forced labor failures : https://www.reuters.com/world/china/us-proposes-additional-tariffs-imports-60-economies-over-forced-labor-2026-06-03/
- Bloomberg: Trump Proposes New Levies of at Least 10% to Rebuild Tariff Wall: https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-06-03/us-proposes-broad-tariffs-of-at-least-10-citing-forced-labor
- Onet: Ludzie Donalda Trumpa domagają się nowych ceł na UE. Znaleźli zadziwiający pretekst: https://wiadomosci.onet.pl/swiat/ludzie-donalda-trumpa-chca-nowych-cel-dostaloby-sie-tez-unii-europejskiej/0epc20s
