Koniec z „wycinankami” i rewolucja w ocenianiu. Nowe zasady prac domowych w szkołach podstawowych
Od 1 września 2026 roku polskie szkoły podstawowe funkcjonują według znowelizowanych przepisów dotyczących zadawania i oceniania prac domowych. Nowe rozporządzenie podpisane przez ministrę edukacji Barbarę Nowacką doprecyzowuje zasady wprowadzone we wcześniejszych etapach reformy, nakładając na nauczycieli zupełnie nowe obowiązki i ostatecznie eliminując uciążliwe zadania praktyczne. Zmiany mają na celu odciążenie uczniów w czasie wolnym oraz uporządkowanie procesu dydaktycznego.
Klasy I–III: Wyłącznie rozwój motoryki
W klasach I–III publicznych szkół podstawowych utrzymany został całkowity zakaz zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć. Jedynym dopuszczalnym wyjątkiem są ćwiczenia usprawniające tzw. motorykę małą.
-
- Co jest dozwolone: Ćwiczenia grafomotoryczne, takie jak kaligrafia, rysowanie po śladzie czy wycinanki, które mają na celu prawidłowy rozwój sprawności dłoni i palców dziecka.
- Co jest zakazane: Zadawanie pisemnych wypracowań, przepisywania długich tekstów czy rozwiązywania zadań matematycznych w domowych zeszytach.
Klasy IV–VIII: Dobrowolność i koniec prac technicznych
Największe modyfikacje objęły starsze klasy szkoły podstawowej (IV–VIII). Nowe przepisy jasno dzielą zadania domowe i wprowadzają rygorystyczne obostrzenia dla kadry pedagogicznej:
-
- Zakaz domowych prac praktyczno-technicznych: Nauczyciele nie mogą już zlecać projektów takich jak makiety, plakaty, rysunki czy skomplikowane modele do wykonania poza lekcjami. Projekty te, potocznie nazywane przez rodziców „pracami dla całej rodziny”, zostały całkowicie wyrugowane z czasu wolnego uczniów.
- Dobrowolność prac pisemnych: Tradycyjne, pisemne zadania domowe mają charakter wyłącznie nieobowiązkowy. Służą one jedynie utrwalaniu i praktycznemu stosowaniu wiedzy omówionej wcześniej z nauczycielem w klasie.
Nowy obowiązek nauczyciela: Informacja zwrotna zamiast jedynki
Kluczową nowością w przepisach jest całkowity zakaz obniżania ocen za brak wykonania pracy domowej. Uczeń, który nie przygotuje dobrowolnego zadania pisemnego, nie może otrzymać oceny niedostatecznej ani punktów ujemnych.
Jeżeli jednak uczeń zdecyduje się podjąć wysiłku i napisać pracę, nauczyciel ma ustawowy obowiązek jej sprawdzenia i przygotowania szczegółowej informacji zwrotnej. Informacja ta musi precyzyjnie wskazywać, co uczeń zrobił dobrze, co wymaga poprawy oraz jak ma dalej pracować nad danym materiałem.
| Cecha zadania domowego (Klasy IV–VIII) | Stan prawny od 1 września 2026 r. |
|---|---|
| Prace pisemne (np. matematyka, polski) | Nieobowiązkowe, zakaz ocen cyfrowych, wymagana informacja zwrotna. |
| Prace praktyczno-techniczne (plakaty, makiety) | Całkowity zakaz zadawania na czas wolny. |
| Konsekwencje braku zadania | Brak możliwości wystawienia oceny negatywnej lub obniżenia stopnia. |
| Wpływ na ocenę roczną | Możliwość podwyższenia oceny końcowej, jeśli przewiduje to zaktualizowany statut szkoły. |
Autonomia szkół i ocena zachowania
Ministerstwo Edukacji Narodowej pozostawiło placówkom pewną furtkę decyzyjną. Szkoły mogą nagradzać systematyczność uczniów. Zgodnie z rozporządzeniem, w statucie szkoły można zapisać regułę, według której regularne i poprawne wykonywanie nieobowiązkowych zadań domowych będzie podstawą do podwyższenia rocznej oceny klasyfikacyjnej z danego przedmiotu.
Jednocześnie nowe przepisy zbiegły się w czasie ze zmianą kryteriów wystawiania ocen z zachowania. Wychowawcy, oceniając postawę ucznia, mocniej uwzględniają teraz takie elementy jak odpowiedzialność za własny rozwój, wywiązywanie się z podstawowych obowiązków szkolnych oraz dbałość o kulturę języka i relacje rówieśnicze.
Źródła:
-
- Portal Infor.pl: Prace domowe od 1 września 2026 r. Nowe zasady w szkołach podstawowych: https://edukacja.infor.pl/szkola/7646196,prace-domowe-od-1-wrzesnia-2026-nowe-zasady-w-szkolach-podstawowych.html
- Polskie Radio 24: Nowe zasady prac domowych. Nauczyciele będą musieli zrobić jedną rzecz: https://polskieradio24.pl/polska/nowe-zasady-prac-domowych-nauczyciele-beda-musieli-zrobic-jedna-rzecz
- Dziennik Fakt.pl: Barbara Nowacka zmienia zasady w szkołach. Uczniowie zyskają więcej czasu wolnego: https://www.fakt.pl/pieniadze/barbara-nowacka-zmienia-zasady-w-szkolach-uczniowie-zyskaja-wiecej-czasu-wolnego/27fpy33
- Wirtualna Polska: Ministra Nowacka dała zgodę. Ważne zmiany w szkołach: https://wiadomosci.wp.pl/ministra-nowacka-dala-zgode-wazne-zmiany-w-szkolach-7324269564844096a
