Nowa era polskiej onkologii: Pokolenie bez tytoniu i eliminacja raka szyjki macicy
Polska wykonuje milowy krok w stronę nowoczesnej profilaktyki onkologicznej, stawiając sobie za cel wychowanie pierwszego pokolenia wolnego od tytoniu oraz całkowitą eliminację raka szyjki macicy. Podczas konferencji 2nd European Summit on Cancer Prevention and Control, która odbyła się 16 września 2026 roku w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, Minister Zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda wraz z ekspertami WHO oraz przedstawicielami parlamentu nakreśliła strategiczne kierunki zmian w krajowej polityce zdrowotnej. Wydarzenie to wpisuje się w trwający wrzesień, ogłoszony oficjalnie Miesiącem Profilaktyki pod hasłem „Profilaktyka – podaj dalej”.
Ministerstwo Zdrowia wskazało trzy główne filary walki o zdrowie Polaków: walkę z uzależnieniem od nikotyny, eliminację raka szyjki macicy oraz przeciwdziałanie otyłości, która jest jednym z kluczowych czynników ryzyka nowotworów złośliwych.
Walka z nowym obliczem nikotynizmu
Szczyt zbiegł się z wyjątkowym jubileuszem – 30-leciem Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym (tel. 801 108 108), której numer widnieje na każdej paczce papierosów w Polsce. Choć poradnia odnosi sukcesy i obsługuje rocznie około 7,5 tysiąca połączeń, to dane statystyczne pokazują drastyczną zmianę rynkową i nowe zagrożenia, zwłaszcza dla młodzieży:
-
- Spadek tradycyjnego palenia: W 2021 roku tradycyjne papierosy paliło 92% pacjentów poradni, natomiast w 2025 roku odsetek ten spadł do 66,5%.
- Wzrost popularności e-papierosów: W tym samym okresie zainteresowanie e-papierosami wśród zgłaszających się wzrosło z 3% do 16,7%.
- Nowe produkty na rynku: Coraz większym problemem stają się wyroby tytoniowe podgrzewane (wzrost z 0,5% do 6,5%) oraz pojawiające się w statystykach saszetki nikotynowe.
Sytuacja jest szczególnie alarmująca wśród nastolatków. Badania Global Youth Tobacco Survey wykazują, że co czwarty uczeń w wieku 13–15 lat korzysta z e-papierosów. Cel ukształtowania „pokolenia wolnego od tytoniu” wymagać będzie radykalnego uszczelnienia przepisów dotyczących promocji i dostępności tych produktów.
Rewolucja w badaniach przesiewowych i nowoczesna diagnostyka
Polska wdraża konkretne, nowoczesne narzędzia diagnostyczne, które mają realnie zwiększyć wykrywalność chorób nowotworowych we wczesnym stadium:
-
- Rak płuca: Rusza ogólnokrajowy program badań przesiewowych z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK), co da szansę na skuteczne leczenie osobom z grup wysokiego ryzyka.
- Rak szyjki macicy: Do diagnostyki wprowadzono zaawansowane testy molekularne wykrywające DNA wysokoonkogennych typów wirusa HPV. W połączeniu z powszechnymi szczepieniami przeciw HPV, Ministerstwo Zdrowia dąży do całkowitego wyeliminowania tego nowotworu jako problemu zdrowia publicznego.
Inwestycja w kadry przyszłości
Nowością zaprezentowaną podczas szczytu jest program mentoringowy M4S Public Health, realizowany we współpracy z Fundacją Mentors4Starters. Inicjatywa ta ma połączyć młodych, wchodzących na rynek specjalistów zdrowia publicznego z doświadczonymi ekspertami. Budowanie nowego pokolenia liderów ma zagwarantować, że nowoczesne programy profilaktyczne będą wdrażane w sposób ciągły i profesjonalny.
Źródło:
Ministerstwo Zdrowia: https://www.gov.pl/web/zdrowie/polska-wzmacnia-profilaktyke-nowotworow-pierwsze-pokolenie-wolne-od-tytoniu-eliminacja-raka-szyjki-macicy-i-srodowisko-wspierajace-zdrowe-wybory
